Vergroot contrast

Rechten van betrokkenen

Door de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) krijgen betrokkenen (degenen van wie persoonsgegevens worden verwerkt) meer mogelijkheden om voor zichzelf op te komen bij de verwerking van hun gegevens. Hun privacyrechten worden namelijk versterkt en uitgebreid.

Nieuw: recht op dataportabiliteit

Onder de AVG krijgen mensen het recht op dataportabiliteit, oftewel overdraagbaarheid van persoonsgegevens. Dit houdt in dat zij het recht hebben om de persoonsgegevens te ontvangen die een organisatie van hen heeft. Zo kunnen zij hun gegevens bijvoorbeeld makkelijk doorgeven aan een andere leverancier van dezelfde soort dienst.

Guidelines dataportabiliteit

De Europese privacytoezichthouders hebben in april 2017 de (definitieve) Guidelines on the right to data portability publiceerd die meer uitleg geven over het recht op dataportabiliteit. Er is ook een officiële Nederlandse vertaling van de guidelines dataportabiliteit beschikbaar.

Nieuw: recht op vergetelheid

Het recht op vergetelheid houdt in dat organisaties in een aantal gevallen persoonsgegevens moeten wissen als een betrokkene hierom vraagt. Dit nieuwe recht lijkt op het huidige recht op correctie en verwijdering, maar is breder.

Verbeterd: toestemming

In de AVG staat een speciaal artikel over toestemming. Hierin staat wat de voorwaarden zijn voor organisaties om geldige toestemming te krijgen van mensen om hun persoonsgegevens te verwerken.

Zo moeten organisaties kunnen bewijzen dat zij geldige toestemming hebben gekregen. En moet het voor mensen net zo makkelijk zijn om hun toestemming in te trekken als om die te geven.

Bekijk binnen het onderwerp Rechten van betrokkenen

Alle antwoorden op mijn vragenVragen over dataportabiliteit

  • Welke gegevens vallen onder het recht op dataportabiliteit?

    Ten eerste gaat het alleen om digitale gegevens. Papieren dossiers vallen er dus niet onder. Ten tweede gaat het om persoonsgegevens die een organisatie óf met toestemming van de betrokkene verwerkt óf om een overeenkomst met de betrokkene uit te voeren.

    Onder gegevens die een organisatie verwerkt om een overeenkomst uit te voeren, vallen bijvoorbeeld ook de titels van boeken die iemand in een webwinkel heeft gekocht of de liedjes die diegene heeft beluisterd via een muziekstreamingdienst.

  • Wat is het verschil tussen het inzagerecht en het recht op dataportabiliteit?

    Betrokkenen hebben nu al het recht om inzage te vragen in de persoonsgegevens die een organisatie van hen verwerkt. Maar organisaties kunnen zelf beslissen hoe ze de gegevens ter inzage geven. Ze kunnen er bijvoorbeeld ook voor kiezen om de gegevens niet aan de betrokkene te verstrekken, maar de betrokkene uit te nodigen om ter plekke zijn gegevens te komen inzien.

    Bij het recht op dataportabiliteit moeten organisaties de gegevens verstrekken in een vorm die het voor betrokkenen makkelijk maakt om hun gegevens te hergebruiken en door te geven aan een andere organisatie. Organisaties zijn daarom wettelijk verplicht om de gegevens in een gestructureerd, veelgebruikt en machineleesbaar formaat te verstrekken.

  • Hoe kan ik me als organisatie voorbereiden op het recht op dataportabiliteit?

    Vanaf 25 mei 2018 kunnen uw klanten gebruikmaken van hun recht op dataportabiliteit. Dat betekent dat u dus vanaf deze datum verzoeken kunt krijgen van uw klanten om hun persoonsgegevens beschikbaar te stellen. U bent dan wettelijk verplicht om de gegevens in een gestructureerd, veelgebruikt en machineleesbaar formaat te verstrekken.

    U kunt zich hierop voorbereiden door alvast na te denken over hoe u de gegevens beschikbaar gaat stellen. Bijvoorbeeld via een tool waarmee uw klanten hun gegevens direct op een beveiligde manier kunnen downloaden.

    Ook moet u ervoor zorgen dat uw klanten hun gegevens direct kunnen doorgeven aan een andere organisatie. Dit kunt u bijvoorbeeld doen met een application programming interface (API), waarmee u een verbinding mogelijk maakt tussen uw systeem of applicatie en dat van een andere partij.

    Dit kan ook een vertrouwde derde partij zijn, die de overgedragen gegevens opslaat en op verzoek van klanten aan meerdere organisaties kan doorgeven.

    Meer informatie over voorbereiden op de AVG

    Wilt u weten wat u nog meer kunt doen om u voor te bereiden op de nieuwe Europese privacyregels? Bekijk het 10-stappenplan Voorbereiding op de AVG (pdf).

  • Welke gegevens moet ik straks aan mijn klanten verstrekken?

    U moet alle persoonsgegevens beschikbaar stellen die uw klanten aan u hebben verstrekt. Maar dit moet u ruim opvatten. Het gaat hierbij niet alleen om gegevens die klanten actief en bewust aan u hebben verstrekt, zoals de accountgegevens (e-mailadres, gebruikersnaam, leeftijd etc.) die zij op een online formulier hebben ingevuld.

    Het gaat ook om de gegevens die klanten aan u hebben ‘verstrekt’ door uw dienst of apparaat te gebruiken. Bijvoorbeeld de zoekgeschiedenis of locatiegegevens van uw klanten. Of andere (ruwe) data als de hartslag die via een fitnesstracker is vastgelegd.

    Afgeleide gegevens

    U hoeft bij een verzoek om dataportabiliteit géén afgeleide gegevens te verstrekken, dat wil zeggen gegevens die u zelf heeft gegenereerd door bijvoorbeeld data-analyse. Zoals een kredietscore of een profiel dat u van een klant heeft opgesteld.

    Let op: deze gegevens moet u bij een inzageverzoek wél verstrekken.

  • In welk formaat moet ik de gegevens verstrekken?

    De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) schrijft geen specifieke formaten voor. De persoonsgegevens moeten worden overgedragen in een gestructureerd, veelgebruikt en machineleesbaar formaat. Het doel is dat de klanten hun gegevens makkelijk in een andere omgeving kunnen hergebruiken.

    Metagegevens meeleveren

    Daarom moet u niet alleen de feitelijke inhoud leveren, maar ook zoveel mogelijk relevante metagegevens meeleveren. Zoals tijdstip, afzender, geadresseerde etc. Hierdoor blijft de betekenis van de overgedragen informatie zo goed mogelijk bewaard.

    Standaarden

    Het beste formaat om gegevens te verstrekken, zal per sector verschillen. De Europese toezichthouders doen een oproep aan alle belanghebbenden en brancheorganisaties om samen te werken aan een set van standaarden en formaten om het recht op dataportabiliteit vorm te geven.

  • Wat moet ik doen met gegevens van andere mensen in de gegevens die ik aan mijn klanten moet verstrekken?

    U verwerkt waarschijnlijk vaak informatie die persoonsgegevens bevat van meerdere mensen. Vraagt een klant bijvoorbeeld om zijn belgeschiedenis? Dan staan in dit overzicht niet alleen persoonsgegevens van uw klant, maar ook van de personen met wie uw klant heeft gebeld. U moet het complete overzicht verstrekken aan uw klant.

    Geeft uw klant het overzicht vervolgens door aan een andere organisatie, dan moet die organisatie een wettelijke grondslag hebben om de gegevens van de andere mensen te verwerken. Dat betekent dat de organisatie deze gegevens bijvoorbeeld niet zomaar mag gebruiken voor reclame.

    Het is aan te raden om uw klanten te helpen om een zorgvuldige keuze te maken welke gegevens zij willen overdragen aan een andere organisatie. Dit kunt u bijvoorbeeld doen door gelaagde overdrachtsmogelijkheden aan te bieden. Bijvoorbeeld de keuze tussen alle gegevens of alleen de gegevens van het afgelopen jaar of de keuze tussen alle contacten of geselecteerde contacten bij de overdracht van een adresboek.

  • Ben ik verantwoordelijk voor wat mijn klant doet met zijn gegevens?

    Nee. Heeft u op verzoek van uw klant zijn persoonsgegevens verstrekt, dan bent u niet verantwoordelijk voor wat hij daarmee doet. Ook niet voor de verwerking van deze gegevens door een andere organisatie.

    Let op: u bent er wel verantwoordelijk voor dat het recht op dataportabiliteit niet leidt tot datalekken. U moet een goed authenticatiemechanisme aanbieden, zodat u zeker bent van de identiteit van uw klanten.

  • Mag ik kosten in rekening brengen voor het beschikbaar stellen van gegevens?

    Nee, in principe niet. Bij het huidige inzagerecht mag u geld vragen voor het verstrekken van kopieën, maar bij het recht op dataportabiliteit heeft u deze mogelijkheid niet.

    Alleen als u kunt aantonen dat een verzoek duidelijk ongegrond is of excessief (bijvoorbeeld als u heel veel verzoeken van één persoon krijgt), kunt u geld vragen of het verzoek weigeren. Maar het zal niet vaak voorkomen dat u kunt verantwoorden dat een verzoek voor u een buitenproportionele last oplevert, zeker niet als uw organisatie gespecialiseerd is in het automatisch verwerken van persoonsgegevens.

    Let op: de totale hoeveelheid verzoeken die u krijgt en de totale kosten die u maakt om deze verzoeken te beantwoorden, mag u niet laten meewegen bij uw beslissing of een verzoek ‘excessief’ is. De kosten zijn voor uw rekening en mag u niet verhalen op uw klanten of gebruiken als argument om een verzoek af te wijzen.

  • Binnen welke termijn moet ik reageren op een verzoek om dataportabiliteit?

    U moet de gevraagde persoonsgegevens zo snel mogelijk beschikbaar stellen, in ieder geval binnen een maand.

    Complexe verzoeken

    Bij complexe verzoeken heeft u maximaal drie maanden de tijd, maar dan moet u de reden voor deze vertraging wel binnen een maand aan uw klant laten weten.

    Verzoek weigeren

    Wilt u een verzoek weigeren? Dan moet u binnen een maand aan uw klant laten weten waarom u het verzoek weigert. En hem erop wijzen dat hij een klacht kan indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens of juridische hulp kan zoeken.

  • Moet ik gegevens extra lang bewaren voor mogelijke verzoeken?

    Nee, dat hoeft niet. U bewaart de gegevens van uw klanten zo lang als u normaal ook zou doen. U hoeft ze niet - voor eventuele toekomstige verzoeken - langer te bewaren dan de gebruikelijke bewaartermijn.

  • Betekent een verzoek om dataportabiliteit dat ik de gegevens daarna moet vernietigen?

    Nee, klanten mogen een verzoek indienen om dataportabiliteit zolang zij klant bij uw organisatie zijn. Dus zolang zij klant blijven, moet u de persoonsgegevens blijven verwerken voor de noodzakelijke en gerechtvaardigde doeleinden van uw organisatie.

    Andere privacyrechten

    Een verzoek om dataportabiliteit heeft ook geen invloed op de andere privacyrechten van uw klanten. Uw klant mag gelijktijdig zijn andere privacyrechten uitoefenen zolang hij klant bij u is, zoals het recht op inzage, correctie of verwijdering van persoonsgegevens.

    U moet al deze rechten respecteren zonder dat u een verzoek om dataportabiliteit mag vertragen, omdat de klant misschien nog een ander verzoek heeft gedaan.

  • Moet ik mijn klanten informeren over hun recht op dataportabiliteit?

    Ja, dat bent u wettelijk verplicht. U moet hierbij duidelijk maken dat het om een nieuw recht gaat, dat uw klanten hebben naast de bestaande privacyrechten.

    Het is vooral belangrijk dat u duidelijk uitlegt welke gegevens uw klanten kunnen opvragen met het inzagerecht en welke met het recht op dataportabiliteit. En dat u uw klanten wijst op de mogelijk van dataportabiliteit als zij hun contract bij u willen beëindigen.

  • Wat moet ik als organisatie doen als ik gegevens van een nieuwe klant krijg?

    Ontvangt u gegevens van een nieuwe klant? Die deze klant heeft opgevraagd bij een andere organisatie en vervolgens aan u heeft doorgegeven? Dan moet u goed kijken welke van deze gegevens noodzakelijk zijn voor het doel van uw gegevensverwerking. Alle andere gegevens moet u zo snel mogelijk vernietigen.

    Informatie over noodzakelijke gegevens

    Het is aan te raden dat u vooraf duidelijke informatie geeft aan nieuwe klanten over welke gegevens noodzakelijk zijn voor de dienst die u biedt. Op die manier kunnen klanten een bewuste keuze maken welke gegevens zij aan u overdragen.

    Hiermee verkleint u het risico dat uw nieuwe klanten gegevens verspreiden van zichzelf en/of anderen terwijl dat niet nodig is.

  • Wat merken mensen van wie persoonsgegevens worden verwerkt van de AVG?

    Door de algemene verordening gegevensbescherming (AVG) krijgen mensen meer mogelijkheden om voor zichzelf op te komen bij de verwerking van hun gegevens. Hun privacyrechten worden namelijk versterkt en uitgebreid.

    Toestemming

    In de AVG staat bijvoorbeeld een speciaal artikel over toestemming. Hierin staat wat de voorwaarden zijn voor organisaties om geldige toestemming te krijgen van mensen om hun persoonsgegevens te verwerken.

    Zo moeten organisaties kunnen bewijzen dat zij geldige toestemming hebben gekregen. En moet het voor mensen net zo makkelijk zijn om hun toestemming in te trekken als om die te geven.

    Aanvullende rechten

    Naast versterking van de bestaande rechten krijgen mensen door de AVG een aantal aanvullende rechten.

    Zij hebben al het recht om een organisatie te vragen hun persoonsgegevens te verwijderen. Straks kunnen zij daarnaast eisen dat de organisatie de verwijdering doorgeeft aan alle andere organisaties die deze gegevens van deze organisatie hebben gekregen.

    Ook hebben mensen straks (onder bepaalde voorwaarden) het recht om van de organisatie hun persoonsgegevens in een standaardformaat te ontvangen. Dit heet het recht op dataportabiliteit.

    Zo kunnen zij hun gegevens makkelijk doorgeven aan een andere leverancier van dezelfde soort dienst. Bijvoorbeeld als zij zich willen uitschrijven bij de ene sociale netwerksite en zich inschrijven bij een andere. Zij kunnen zelfs eisen dat de organisatie hun persoonsgegevens direct doorstuurt aan de nieuwe dienstverlener, als dat (technisch) mogelijk is.

Toon meer vragen en antwoorden-  Toon minder vragen en antwoorden

Alle antwoorden op mijn vragenVragen over het recht op vergetelheid

  • Wat houdt het recht op vergetelheid uit de AVG in?

    In Artikel 17 van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is het zogeheten recht op vergetelheid opgenomen. Dit recht houdt in dat organisaties in een aantal gevallen persoonsgegevens moeten wissen als een betrokkene (diegene van wie de organisatie gegevens verwerkt) erom vraagt.

    Voorwaarden recht op vergetelheid

    Het recht op vergetelheid geldt niet altijd. Alleen in de volgende situaties is het recht op vergetelheid van toepassing:

    • Niet meer nodig
      De organisatie heeft de persoonsgegevens niet meer nodig voor de doeleinden waarvoor de organisatie ze heeft verzameld of waarvoor de organisatie ze verwerkt.
    • Intrekken toestemming
      De betrokkene heeft eerder (uitdrukkelijke) toestemming gegeven aan de organisatie voor het gebruik van zijn gegevens, maar trekt die toestemming nu in.
    • Bezwaar
      De betrokkene maakt bezwaar tegen de verwerking. Er geldt op grond van artikel 21 van de AVG een absoluut recht van bezwaar tegen direct marketing. En een relatief recht van bezwaar als de rechten van de betrokkene zwaarder wegen dan het belang van de organisatie om de persoonsgegevens te verwerken.
    • Onrechtmatige verwerking
      De organisatie verwerkt de persoonsgegevens onrechtmatig. Bijvoorbeeld omdat er geen wettelijke grondslag is voor de verwerking.
    • Wettelijk bepaalde bewaartermijn
      De organisatie is wettelijk verplicht om de gegevens na bepaalde tijd te wissen.
    • Kinderen
      De betrokkene is jonger dan 16 jaar en de persoonsgegevens zijn verzameld via een app of website (‘dienst van de informatiemaatschappij’).

    Verschil met nu

    Het recht op vergetelheid lijkt op het huidige recht op correctie en verwijdering (artikel 36 van de Wet bescherming persoonsgegevens). Maar het recht op vergetelheid is breder. Het recht is niet meer – zoals nu – beperkt tot het verwijderen van objectief onjuiste gegevens, onvolledige gegevens of niet ter zake doende gegevens.

    Meer informatie

  • Wanneer geldt het recht op vergetelheid uit de AVG niet?

    De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) noemt een aantal omstandigheden waarin het recht op vergetelheid niet geldt:

    • De verwerking is noodzakelijk om het recht op vrijheid van meningsuiting en informatie uit te oefenen. Daarmee doet de AVG recht aan het principe dat privacy en vrijheid van meningsuiting gelijkwaardige grondrechten zijn.
    • De organisatie verwerkt de gegevens omdat er een wettelijke verplichting is om dat te doen.
    • De organisatie verwerkt de gegevens om openbaar gezag of een (wettelijk vastgelegde) taak van algemeen belang uit te oefenen.
    • De organisatie verwerkt de gegevens voor een taak van algemeen belang op het gebied van de volksgezondheid.
    • De organisatie moet de gegevens in het algemeen belang archiveren.
    • De gegevens zijn noodzakelijk voor een rechtsvordering.

    Algemene uitzonderingen privacyrechten

    Daarnaast is in artikel 23 van de AVG een aantal algemene uitzonderingen opgenomen op de rechten van betrokkenen. Dit artikel lijkt op het huidige artikel 43 van de Wet bescherming persoonsgegevens.

    Het artikel biedt organisaties de mogelijkheid om in bijzondere omstandigheden geen gehoor te geven aan verzoeken van betrokkenen. Zij moeten dan voor dat verzoek een belangenafweging maken waaruit blijkt dat hun belangen (of de rechten en vrijheden van anderen) zwaarder wegen dan het privacyrecht van de betrokkene.

    Het is bijvoorbeeld niet de bedoeling dat betrokkenen met een beroep op hun rechten sporen van crimineel gedrag wissen.

  • Wat moet ik als organisatie doen als ik een verzoek krijg om gegevens te wissen?

    Zodra de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) geldt, hebben betrokkenen (degenen van wie u gegevens verwerkt) het recht op vergetelheid. Vraagt iemand u op grond van dit recht om zijn gegevens te wissen? Dan moet u dat onmiddellijk doen, uiterlijk binnen een maand. Alleen als het om een heel complex verzoek gaat, heeft u twee maanden extra de tijd. U moet dan wel binnen een maand aan de betrokkene laten weten dat het langer gaat duren.

    Manier van reageren

    Als een betrokkene het verzoek elektronisch indient, moet u ook elektronisch reageren. Tenzij de betrokkene u vraagt om op een andere manier te reageren.

    Kosten

    U mag in principe géén kosten berekenen. Maar kunt u bewijzen dat een verzoek ongegrond of buitensporig is (veelvuldig herhaalde verzoeken van één persoon)? Dan mag u een redelijke administratieve vergoeding vragen. Of het verzoek weigeren.

    Derde partijen informeren

    Heeft u de betreffende persoonsgegevens aan derde partijen verstrekt? Dan moet u die ontvangers informeren dat u deze persoonsgegevens heeft gewist. En uitleggen dat ook de ontvangers iedere kopie van of koppeling naar die persoonsgegevens moeten wissen.

    Publiceert u bijvoorbeeld persoonsgegevens via een website? Dan moet u zoekmachines informeren. U kunt daarbij de webpagina opnieuw laten indexeren, zodat de gewiste persoonsgegevens niet meer verschijnen in de zoekresultaten.

    Als een betrokkene erom vraagt, moet u ook vertellen welke ontvangers u op die manier heeft geïnformeerd (artikel 19 van de AVG).

  • Vallen back-ups ook onder het recht op vergetelheid?

    Ja. U moet het recht op vergetelheid ook toepassen op digitale back-upbestanden. Vraagt iemand u om zijn gegevens te wissen? Dan moet u zijn persoonsgegevens dus ook zo snel mogelijk uit uw back-ups verwijderen.

    Zodra de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) geldt, hebben mensen het recht op vergetelheid. Dit houdt in dat u in bepaalde gevallen verplicht bent om iemands gegevens te verwijderen als diegene hierom vraagt. Bijvoorbeeld als de gegevens niet meer nodig zijn of als die persoon zijn toestemming intrekt.

    Eisen aan back-ups

    Zo gaat u goed om met back-ups onder de AVG:

    • Inventariseer van welke gegevens u back-ups moet bijhouden, bijvoorbeeld vanwege uw beveiligingsbeleid. Houd er rekening mee dat u alleen gegevens mag verwerken die noodzakelijk zijn voor het doel van uw verwerking (zie artikel 5 van de AVG). U moet ook kunnen aantonen dat deze gegevens noodzakelijk zijn. Dat is onderdeel van uw verantwoordingsplicht.
    • Maak regelmatig back-ups en verwijder systematisch verouderde gegevens.
    • Informeer mensen goed over welke aanvullende bewaartermijn noodzakelijk is voor back-ups van uw specifieke dienstverlening. Bijvoorbeeld: u bewaart persoonsgegevens van klanten 1 jaar in uw reguliere systemen, maar hanteert aanvullend een bewaartermijn van 3 maanden voor uw back-ups.
    • Richt uw back-upsysteem zo in dat u verwijderverzoeken van betrokkenen ook kan doorvoeren in dit systeem.
    • Is het noodzakelijk voor uw dienstverlening om back-ups te maken die moeilijk of niet overschrijfbaar zijn, zoals tapes? Dan kunt u de persoonsgegevens niet verwijderen uit de back-ups. Zorg dan wel dat u goed bijhoudt welke persoonsgegevens u had moeten verwijderen. Is het onverhoopt nodig om een back-up terug te zetten? Dan moet u deze gegevens alsnog verwijderen.

    Uitzonderingen

    Er zijn ook uitzonderingen op het recht op vergetelheid. U hoeft de betreffende persoonsgegevens bijvoorbeeld niet uit uw back-ups te verwijderen als u wettelijk verplicht bent om de gegevens een bepaalde tijd te bewaren. Of als u ze moet archiveren in het algemeen belang.