Vergroot contrast

Een zwarte lijst gebruiken

Een zwarte lijst opstellen en gebruiken is niet zomaar toegestaan. Een organisatie die een zwarte lijst wil aanleggen, moet in ieder geval aan 3 voorwaarden voldoen.

Gerechtvaardigd belang

De organisatie moet een zogeheten gerechtvaardigd belang hebben bij het gebruik van een zwarte lijst. Bijvoorbeeld wangedrag of fraude bestrijden.

Noodzaak verwerking persoonsgegevens

De zwarte lijst moet noodzakelijk zijn. Dit houdt in dat de organisatie het doel niet op een andere manier kan bereiken, die minder ingrijpend is voor de privacy van de betrokkenen. Dat zijn degenen op de zwarte lijst.

Afweging belangen

De organisatie moet duidelijk kunnen maken waarom het (bedrijfs)belang zwaarder weegt dan het privacybelang. De organisatie moet hierbij kijken naar de ernst van de vergrijpen van de betrokkenen en de gevolgen voor hen van plaatsing op de zwarte lijst.

Voorbeelden zwarte lijsten

Een zwarte lijst kan alleen voor intern gebruik bestemd zijn. Bijvoorbeeld als een winkelier een zwarte lijst aanlegt van klanten die zijn veroordeeld voor winkeldiefstal. Maar organisaties kunnen een zwarte lijst ook delen, zoals binnen een bedrijfstak. Voorbeelden hiervan zijn een zwarte lijst binnen:

  • de hotelbranche van gasten die overlast veroorzaken;
  • luchtvaartmaatschappijen van lastige passagiers;
  • financiële instellingen van frauderende klanten en medewerkers.

Register zwarte lijsten

Een organisatie die een zwarte lijst wil delen met daarop strafrechtelijke gegevens en/of gegevens over onrechtmatig of hinderlijk gedrag, moet vooraf goedkeuring vragen aan de Autoriteit Persoonsgegevens. De Autoriteit Persoonsgegevens houdt een register bij van goedgekeurde zwarte lijsten.

Nieuws

Alle nieuwsberichten over het onderwerp 'Een zwarte lijst gebruiken'

Alle antwoorden op mijn vragenVragen over een zwarte lijst gebruiken

  • Wat moet ik doen als ik een zwarte lijst wil gaan gebruiken?

    Bent u als organisatie van plan een zwarte lijst te gaan gebruiken, dan moet u dit vooraf melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Dit geldt voor alle situaties waarin sprake is van het gebruik van een zwarte lijst:

    Plaatst u op uw zwarte lijst strafrechtelijke gegevens en/of gegevens over onrechtmatig of hinderlijk gedrag? En wilt u deze zwarte lijst delen? Dan moet u niet alleen een melding doen bij de Autoriteit Persoonsgegevens, maar ook een voorafgaand onderzoek aanvragen en een protocol opstellen.

    Checklist zwarte lijst

    De checklist zwarte lijst van de Autoriteit Persoonsgegevens helpt u om te bepalen of uw zwarte lijst voldoet aan de eisen uit de Wet bescherming persoonsgegevens.

  • Wat moet ik doen als ik mijn zwarte lijst wil delen met andere organisaties?

    U meldt uw zwarte lijst bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Plaatst u strafrechtelijke gegevens en/of gegevens over onrechtmatig of hinderlijk gedrag op uw zwarte lijst? Dan vraagt u daarnaast bij uw melding een zogeheten voorafgaand onderzoek aan. Ook stelt u een protocol op en stuurt u dit mee bij uw melding.

    Voorafgaand onderzoek

    Tijdens het voorafgaand onderzoek toetst de Autoriteit Persoonsgegevens of de zwarte lijst voldoet aan de eisen uit de Wet bescherming persoonsgegevens. Let op: voordat het voorafgaand onderzoek is afgerond, mag u de zwarte lijst nog niet gebruiken.

    Protocol

    In het protocol omschrijft u hoe u de persoonsgegevens op de zwarte lijst gaat verwerken. Het voorafgaand onderzoek kan pas van start gaan als de Autoriteit Persoonsgegevens uw protocol heeft ontvangen. Voor het opstellen van uw protocol kunt u de handleiding protocol zwarte lijst gebruiken.

    Voor 2 sectoren, de detailhandel en de horeca, heeft de Autoriteit Persoonsgegevens een door de brancheorganisatie opgesteld modelprotocol goedgekeurd. Volgt u dit modelprotocol collectieve horecaontzegging of collectieve winkelontzegging? Dan kunt u een aanzienlijk kortere procedure bij de Autoriteit Persoonsgegevens doorlopen.

  • Wat moet ik doen als ik aan een bestaande zwarte lijst wil deelnemen?

    Wilt u als organisatie aansluiten bij een bestaande zwarte lijst, met een protocol dat de Autoriteit Persoonsgegevens al heeft goedgekeurd? Dan hoeft u geen voorafgaand onderzoek aan te vragen.

    Gegevensverwerking melden

    Wel moet u uw eigen gegevensverwerking bij de Autoriteit Persoonsgegevens melden. Bij de melding geeft u vervolgens aan dat u wilt deelnemen aan de betreffende zwarte lijst. Daarnaast geeft u bij vraag 10 van het meldingsprogramma of -formulier aan dat u strafrechtelijke gegevens en/of gegevens over onrechtmatig of hinderlijk gedrag ten behoeve van derden gaat verwerken.

    Melding door iemand anders

    Iemand anders kan ook namens u de melding doen, bijvoorbeeld de (hoofd)verantwoordelijke voor de desbetreffende zwarte lijst. In dat geval moet deze persoon een machtiging van u overleggen.

    Melden door de (hoofd)verantwoordelijke voor de zwarte lijst is aan te raden. Dit beperkt de administratieve lasten voor de deelnemers aan de zwarte lijst. In de praktijk leidt het tot een snellere afhandeling van de meldingen.

    Register zwarte lijsten

    De Autoriteit Persoonsgegevens houdt een register bij van goedgekeurde zwarte lijsten en de bijbehorende protocollen.

  • Hoe werkt het modelprotocol collectieve winkel- of horecaontzegging?

    Er zijn 2 door brancheorganisaties opgestelde modelprotocollen voor een zwarte lijst: het collectief winkelverbod van Hoofdbedrijfschap Detailhandel en de collectieve horecaontzegging van Koninklijke Horeca Nederland. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft deze modelprotocollen goedgekeurd. Volgt u een van deze modelprotocollen, dan kunt u een aanzienlijk kortere procedure bij het de Autoriteit Persoonsgegevens doorlopen.

    Wilt u als lokale ondernemersvereniging of regionale afdeling van KHN een collectief  winkelverbod of een collectieve horecaontzegging instellen? Dan bent u wettelijk verplicht dit bij de Autoriteit Persoonsgegevens te melden.

    Op grond van de Wet bescherming persoonsgegevens start de Autoriteit Persoonsgegevens dan een zogeheten voorafgaand onderzoek. Blijkt daaruit dat u het modelprotocol collectief winkelverbod of het modelprotocol collectieve horecaontzegging onverkort volgt? Dan stelt de Autoriteit Persoonsgegevens in beginsel geen nader onderzoek in. Dit kan de wettelijk voorgeschreven procedure aanzienlijk verkorten.

    Let op: wilt u als individuele winkelier of horecaonderneming deelnemen aan een bestaande collectieve winkel- of horecaontzegging? Dan hoeft u geen voorafgaand onderzoek aan te vragen als de Autoriteit Persoonsgegevens deze bestaande zwarte lijst al heeft goedgekeurd. U moet uw deelname en uw eigen gegevensverwerking dan nog wel melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

    Collectief winkelverbod

    Winkeliers worden regelmatig geconfronteerd met winkeldiefstal, geweldsdelicten en overlast in en om de winkel, zoals verbaal geweld (uitschelden, beledigen) en het lastig vallen van personeel en/of andere klanten. Een collectief winkelverbod is een maatregel die wordt opgelegd aan winkelbezoekers die crimineel en/of in ernstige mate overlast gevend gedrag vertonen.

    Collectieve horecaontzegging

    Horecaondernemers worden regelmatig geconfronteerd met overlast van bezoekers, zoals mishandeling, lastig vallen, geweld en het gebruiken of verhandelen van drugs. Een collectieve horecaontzegging is een maatregel die wordt opgelegd aan horecabezoekers die in ernstige mate overlast veroorzaken.

  • Waarom gelden er strengere regels voor een gedeelde zwarte lijst?

    Een zwarte lijst kan alleen voor intern gebruik bestemd zijn (binnen één organisatie). Maar organisaties kunnen een zwarte lijst ook delen, bijvoorbeeld binnen een bedrijfstak. Het gebruik van een gedeelde zwarte lijst heeft grotere gevolgen voor de privacy van de betrokkenen. Dat zijn de personen die op de zwarte lijst staan.

    Daarom moet een organisatie die een zwarte lijst wil delen zwaardere waarborgen instellen om een zorgvuldig gebruik te garanderen en de rechten van de betrokkenen te beschermen. Dat betekent dat de organisatie een zwaarwegend belang moet hebben dat een dergelijk grote inbreuk op de privacy rechtvaardigt. Ook moet de organisatie de criteria voor plaatsing op de zwarte lijst aanscherpen.

    Voorafgaand onderzoek

    Bij een gedeelde zwarte lijst met daarop strafrechtelijke gegevens en/of gegevens over onrechtmatig of hinderlijk gedrag is een zogeheten voorafgaand onderzoek verplicht. De Autoriteit Persoonsgegevens voert dit onderzoek uit.

    De wet vereist een voorafgaand onderzoek bij een beperkt aantal (risicovolle) verwerkingen van persoonsgegevens. Dat geldt onder meer bij het verwerken van strafrechtelijke gegevens of gegevens over onrechtmatig of hinderlijk gedrag ten behoeve van derden.

    Bij zwarte lijsten is meestal sprake van deze gegevens. Is een zwarte lijst vervolgens breder beschikbaar gesteld dan alleen voor intern gebruik? Dan is er ook sprake van gegevensverwerking ten behoeve van derden.

  • Welke sancties staan er op het niet melden of verkeerd gebruiken van een zwarte lijst?

    De Autoriteit Persoonsgegevens houdt toezicht op het gebruik van zwarte lijsten. Zij kan een boete opleggen, bestuursdwang toepassen of een dwangsom opleggen.

    De Autoriteit Persoonsgegevens heeft de bevoegdheid een boete op te leggen als u een zwarte lijst niet, onjuist of onvolledig heeft gemeld of als u wijzigingen in uw melding niet (tijdig) heeft doorgegeven.

    Daarnaast kan de Autoriteit Persoonsgegevens bestuursdwang toepassen of een dwangsom opleggen als uit onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens blijkt dat het gebruik van een zwarte lijst in de praktijk niet voldoet aan de eisen uit de Wet bescherming persoonsgegevens.

Hulpmiddelen voor professionals