Vergroot contrast

Passagiersgegevens

Boekt iemand een reis, dan legt de reisorganisatie of vervoersmaatschappij allerlei gegevens over de reiziger vast. Bijvoorbeeld naam, adres, creditcardnummer, reisgezelschap en route. Dit zijn zogeheten passagiersgegevens.

Bijna alle reisorganisaties, vliegtuigmaatschappijen, busbedrijven en internationale treinaanbieders gebruiken deze gegevens om hun diensten te kunnen aanbieden. Maar het komt ook steeds vaker voor dat binnen- en buitenlandse politiediensten passagiersgegevens opvragen. Deze diensten gebruiken de gegevens voor de grenscontrole en bij de bestrijding van zware criminaliteit en terrorisme.

Over het doorgeven van passagiersgegevens zijn in Europa afspraken gemaakt. Tot nu toe vragen de politiediensten alleen gegevens van vliegtuigmaatschappijen structureel op. Maar er zijn landen, zoals Rusland, die hebben aangekondigd binnenkort ook gegevens van trein- en busreizigers te willen verzamelen.

Er zijn twee soorten passagiersgegevens. Beide zijn internationaal bekend onder hun Engelse naam: Advance Passenger Information (API) en Passenger Name Records (PNR).

Nieuws

Alle nieuwsberichten over het onderwerp 'Passagiersgegevens'

Alle antwoorden op mijn vragenVragen over passagiersgegevens

  • Wat zijn API-gegevens en wie gebruikt ze waarvoor?

    Luchtvaartmaatschappijen verzamelen Advance Passenger Information (API)-gegevens op verzoek van het land van bestemming van een vlucht. Wat precies onder API-gegevens valt, kan per land verschillen. Het zijn in elk geval gegevens over de identiteit van de reiziger, soms aangevuld met algemene gegevens over de vlucht.

    Vaak zijn de gegevens die in het zogeheten machineleesbare deel van een paspoort staan voldoende. Dat zijn de onderste 2 regels.

    De internationale luchtvaartorganisatie IATA heeft een standaard opgesteld om de geautomatiseerde verzending van API-gegevens makkelijker te maken. IATA heeft hierin vastgelegd dat API-gegevens zijn:

    • type reisdocument;
    • nummer van het reisdocument;
    • volledige naam;
    • geboortedatum;
    • nationaliteit;
    • land waar het reisdocument is afgegeven.

    Gebruik API-gegevens

    Vaak bepaalt de wet in het land van bestemming dat de luchtvaartmaatschappijen de API-gegevens voor aankomst van de vlucht moeten aanleveren. Er zijn wereldwijd 39 landen die API-gegevens vragen voordat een vliegtuig mag landen. Nog eens 32 landen overwegen zo’n verplichting in te voeren.

    De landen die API-gegevens opvragen, gebruiken deze gegevens voor de grenscontrole en om illegale migratie tegen te gaan. Ook kunnen zij met de API-gegevens bijvoorbeeld vermiste of verdachte personen sneller opsporen.

  • Wat zijn PNR-gegevens en wie gebruikt ze waarvoor?

    Passenger Name Records (PNR)-gegevens zijn gegevens die reisorganisaties en vervoersmaatschappijen verzamelen als iemand een reis boekt of incheckt. Zoals het reisgezelschap, de reisvoorkeuren, speciale verzoeken van de reiziger, gegevens over de betaalwijze, bagage-informatie en zitplaatsnummer. Meestal geven reizigers deze gegevens zelf aan de reisorganisatie of vervoersmaatschappij.

    Gebruik PNR-gegevens

    Opsporingsdiensten willen graag toegang tot de databanken met PNR-gegevens. Zo kunnen zij met behulp van profielen zoeken naar mogelijke criminelen. Op basis van eerdere ervaringen kunnen zij de reiskenmerken van bijvoorbeeld drugs- of mensenhandelaren invoeren.

    Het computersysteem zoekt dan automatisch of in een vliegtuig iemand zit die dezelfde reiskenmerken heeft. De opsporingsdiensten kunnen deze persoon vervolgens bij aankomst extra ondervragen.

    Risico’s gebruik PNR-gegevens

    Reisorganisaties en vervoersmaatschappijen verzamelen PNR-gegevens niet om automatisch door de politie te worden doorzocht. Ook registeren zij niet voor alle reizigers dezelfde gegevens. De informatie is daarom niet altijd even betrouwbaar.

    Bovendien kunnen er zogeheten bijzondere persoonsgegevens in een PNR-bestand staan. Dit zijn extra gevoelige persoonsgegevens, waarvoor strenge wettelijke regels gelden om die te mogen gebruiken.

    PNR-gegevens zijn bijzondere persoonsgegevens als iemand bijvoorbeeld hulp nodig heeft vanwege een handicap (gegevens over gezondheid) of graag kosjer of halal wil eten (gegevens over godsdienst).

  • Welke regels gelden voor doorgifte van passagiersgegevens?

    Passagiersgegevens mogen niet zomaar worden doorgegeven naar een land buiten de Europese Unie (EU). Dit mag alleen als dit land persoonsgegevens voldoende beschermt of als er speciale afspraken zijn gemaakt.

    API-gegevens

    Voor het doorgeven van Advance Passenger Information (API)-gegevens naar landen buiten de EU zijn nog geen afspraken gemaakt. De Autoriteit Persoonsgegevens dringt samen met de andere Europese privacytoezichthouders bij de Europese Commissie aan op een snelle wettelijke regeling.

    PNR-gegevens

    Voor Passenger Name Records (PNR)-gegevens is duidelijk dat deze niet zonder meer naar een land buiten de EU mogen worden gestuurd. De EU sluit daarom met landen die PNR-gegevens willen krijgen een verdrag. Hierin staan specifieke waarborgen.

    Bijvoorbeeld de bewaartermijn van de PNR-gegevens, welke organisaties toegang krijgen tot de gegevens en wat zij met de gegevens mogen doen. Op dit moment zijn PNR-verdragen gesloten met de Verenigde Staten, Canada en Australië. Andere landen mogen (nog) geen PNR-gegevens ontvangen.

    Ontvangt een land PNR-gegevens, dan moet het zogeheten bijzondere persoonsgegevens (extra gevoelige gegevens, zoals gegevens over gezondheid of godsdienst) meteen uit het informatiesysteem filteren. Het land mag deze gegevens niet doorzoeken.

    In de verdragen is ook opgenomen hoe het toezicht op het gebruik van PNR-gegevens is geregeld. Er vindt gezamenlijk toezicht plaats door de privacytoezichthouder in het betreffende land, de Europese Commissie en een vertegenwoordiger van de gezamenlijke Europese privacytoezichthouders. Zij controleren gemiddeld eens in de 2 jaar of de ontvangen persoonsgegevens goed worden beschermd.

  • Hoe weet ik of mijn passagiersgegevens worden doorgegeven?

    Er zijn 39 landen die Advance Passenger Information (API)-gegevens eisen. Vliegt u naar een van deze landen? Dan moet uw luchtvaartmaatschappij u er bij het inchecken op wijzen dat deze uw paspoortgegevens moet doorgeven aan het land van bestemming.

    Passenger Name Records (PNR)-gegevens moeten op grond van internationale afspraken worden doorgegeven aan de Verenigde Staten, Canada en Australië. Vliegt u naar een van deze landen, dan verstrekt de luchtvaatmaatschappij uw PNR-gegevens aan de autoriteiten in dit land. Uw reisbureau of luchtvaartmaatschappij kan u vertellen welke PNR-gegevens in uw dossier zijn opgenomen.

  • Hoe lang worden mijn passagiersgegevens in het buitenland bewaard?

    In de meeste landen mogen Advance Passenger Information (API)-gegevens in principe 24 uur worden bewaard vanaf het moment dat een vlucht is geland.

    Voor Passenger Name Records (PNR)-gegevens is de bewaartermijn vastgelegd in de PNR-verdragen:

    • Verenigde Staten (VS): 15 jaar. De VS mogen de gegevens alleen de eerste 5 jaar actief gebruiken. Alleen bij speciale redenen mogen de VS de gegevens na die 5 jaar nog doorzoeken.
    • Canada: 5 jaar.
    • Australië: 5,5 jaar.
  • Kan ik mijn passagiersgegevens inzien en/of laten corrigeren of verwijderen?

    Voor Advance Passenger Information (API)-gegevens verschilt dit per land. Het is namelijk afhankelijk van de nationale wetgeving voor de bescherming van persoonsgegevens in dat land.

    Voordat u vertrekt, kunt u terecht bij uw luchtvaartmaatschappij of eventueel bij het reisbureau waar u uw reis heeft geboekt. Zij kunnen u vertellen welke gegevens over u zijn geregistreerd. En welke gegevens aan het land van bestemming moeten worden doorgegeven.

    Na uw reis kunt u contact opnemen met de autoriteiten in het land om te weten welke gegevens zij over u verwerken en welke waarborgen daarvoor gelden. Uw luchtvaartmaatschappij kan u vertellen aan welke autoriteiten uw gegevens zijn doorgegeven.

    PNR-gegevens

    Voor Passenger Name Records (PNR)-gegevens heeft de Europese Unie met de Verenigde Staten, Canada en Australië speciale afspraken gemaakt over uw recht op inzage, correctie en verwijdering van uw gegevens. De rechten zijn min of meer gelijk aan wat u in Nederland gewend bent. De precieze regels zijn uitgelegd in de PNR-verdragen. Zie voor meer informatie:

    Vragen of klachten

    Heeft u een vraag of klacht over het gebruik van uw passagiersgegevens? Neem dan bij API-gegevens contact op met de autoriteiten in het land waar u naartoe bent gereisd. Gaat het om PNR-gegevens, dan kunt u terecht bij bovengenoemde grensbewakingsautoriteiten.