Vergroot contrast

Identiteitsbewijs

Soms is het nodig voor een organisatie om iemands identiteit vast te stellen, zoals van een klant. Bijvoorbeeld om fraude te voorkomen. Een organisatie kan dit op verschillende manieren doen. Welke manier is toegestaan, hangt af van de toepasselijke wet en van de noodzaak.

Identiteitsbewijs tonen

Vaak is het genoeg als mensen hun identiteitsbewijs, zoals hun paspoort of identiteitskaart, laten zien. Dit wordt ook wel ‘legitimeren’ of ‘identificeren’ genoemd.

Gegevens overnemen

De organisatie kan na het tonen eventueel noteren om welk identiteitsbewijs het ging en het nummer hiervan. In enkele gevallen zijn organisaties wettelijk verplicht om bepaalde persoonsgegevens van iemands identiteitsbewijs over te nemen.

Kopie of scan identiteitsbewijs

Een organisatie mag alleen in uitzonderlijke gevallen een kopie of scan maken van iemands identiteitsbewijs. Dit geldt onder meer als het in de wet staat.

Regels bij identificatie

Het verzamelen en verder gebruiken (‘verwerken’) van persoonsgegevens  voor identificatie is aan regels gebonden. Deze staan in de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp). De Autoriteit Persoonsgegevens heeft de wettelijke regels uitgewerkt in de Richtsnoeren identificatie en verificatie van persoonsgegevens (kopie identiteitsbewijs).

Bij het laten tonen of tijdelijk innemen van een identiteitsbewijs verwerkt een organisatie geen persoonsgegevens. Daarom vallen deze situaties niet onder de Wbp. Maar er kunnen wel andere (wettelijke) regels gelden. Zo moeten mensen op grond van de Wet op de identificatieplicht in bepaalde situaties hun identiteitsbewijs laten zien. En blijft een identiteitsbewijs altijd eigendom van de staat.

Nieuws

Alle nieuwsberichten over het onderwerp 'Identiteitsbewijs'

Alle antwoorden op mijn vragenAlgemene vragen over identiteitsbewijs

  • Wat zijn de risico’s van het kopiëren of scannen van identiteitsbewijzen?

    Een identiteitsbewijs, zoals een paspoort of identiteitskaart, bevat verschillende persoonsgegevens. Er zijn strenge regels voor het verzamelen en gebruiken van persoonsgegevens. Dit brengt namelijk privacyrisico’s met zich mee. Zo is er risico op identiteitsfraude als organisaties vaak identiteitsbewijzen kopiëren of scannen.

    Bij identiteitsfraude maakt iemand illegaal gebruik van persoonsgegevens van een ander. Bijvoorbeeld om een bankrekening aan te vragen. Wie slachtoffer is van identiteitsfraude, kan daar jarenlang financiële en maatschappelijke schade van hebben.

    Bijzondere persoonsgegevens op identiteitsbewijs

    Het identiteitsbewijs bevat zogeheten bijzondere persoonsgegevens: de foto en het burgerservicenummer (BSN).

    Bijzondere persoonsgegevens zijn gevoelige persoonsgegevens. Ze zeggen iets over bijvoorbeeld ras, gezondheid of geloofsovertuiging. Misbruik van deze gegevens kan leiden tot bijvoorbeeld discriminatie of uitsluiting van iemand.

  • Wat kan ik doen als een organisatie een kopie of scan van mijn identiteitsbewijs wil maken?

    Vraag aan de organisatie waarom het nodig is om een kopie of scan van uw identiteitsbewijs te maken. Zoals van uw paspoort of identiteitskaart. Soms is een organisatie verplicht om een kopie/scan te maken, omdat dit in de wet staat.

    Zo mogen financiële instellingen een kopie van uw identiteitsbewijs maken om te kunnen bewijzen dat zij aan de identificatieplicht hebben voldaan.

    En soms is een organisatie wettelijk verplicht om uw burgerservicenummer (BSN) over te nemen van uw identiteitsbewijs. Uw zorgverleners bijvoorbeeld moeten uw BSN in hun administratie opnemen.

    Kopie of scan zonder wettelijke verplichting

    Is er geen wet waarop een organisatie het gebruik van een kopie of scan van uw identiteitsbewijs kan baseren? En wil deze organisatie toch een kopie/scan? Dan kunt u ervoor kiezen om een kopie of scan van uw identiteitsbewijs af te geven waarbij u uw BSN en pasfoto afschermt.

    U kunt hiervoor een ID-cover gebruiken. Dit is een hoesje dat uw BSN en pasfoto onzichtbaar maakt. U kunt ook de KopieID app van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gebruiken. Of op een papieren kopie zelf uw pasfoto en BSN onleesbaar maken.

    Let op: uw BSN staat op meerdere plaatsen op uw identiteitsbewijs.

    Andere persoonsgegevens op identiteitsbewijs

    Als u uw BSN en pasfoto heeft afgeschermd, blijven er nog steeds persoonsgegevens over op uw identiteitsbewijs. Ook voor het gebruik van deze overige persoonsgegevens moet de organisatie een noodzaak hebben.

    Dit betekent dat de organisatie zich moet afvragen of er een andere manier is om hetzelfde doel te bereiken, waarbij de organisatie geen of minder persoonsgegevens hoeft te gebruiken.

    Risico verkleinen

    Om het risico voor uzelf verder te verkleinen, kunt u op een papieren kopie schrijven voor welke organisatie de kopie is bedoeld. Schrijf daarbij ook de datum waarop u de kopie afgeeft.

    Zegt de organisatie dat u niet op de kopie mag schrijven? Vraag dan naar de reden hiervoor. En welke maatregelen de organisatie neemt om misbruik van de kopie te voorkomen.

    Vraag tot slot de kopie terug.

  • Mag een organisatie een kopie van mijn identiteitsbewijs vragen als ik een inzageverzoek doe?

    Wilt u op grond van de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) inzage in uw persoonsgegevens? Dan is de organisatie waarbij u inzage vraagt wettelijk verplicht uw identiteit vast te stellen. Maar de wet geeft niet aan hoe een organisatie dat moet doen.

    Identiteit vaststellen

    De organisatie moet uw identiteit vaststellen om te voorkomen dat iemand door uw naam te gebruiken inzage in uw gegevens kan krijgen. Hoe gevoeliger de gegevens, hoe meer waarborgen er nodig zijn.

    Identiteitsbewijs tonen of kopiëren

    Als dat mogelijk is, kunt u bij de organisatie langsgaan en uw identiteitsbewijs laten zien. Zoals uw paspoort of identiteitskaart. Een kopie van uw identiteitsbewijs is dan niet nodig.

    Geeft de organisatie aan dat een kopie noodzakelijk is voor de inzage? Dan kunt u enkele voorzorgsmaatregelen nemen om het privacyrisico voor uzelf te verkleinen.

    Recht op inzage persoonsgegevens

    Op grond van de Wbp heeft u recht op inzage in de gegevens die een organisatie over u heeft verzameld.

  • Kan ik mijn persoonsgegevens laten verbeteren of verwijderen?

    U heeft het recht om een organisatie te vragen bepaalde persoonsgegevens van u te verbeteren of te verwijderen. Dat kunt u vragen als deze gegevens niet kloppen, niet compleet zijn of niet (meer) ter zake doen.

  • Wat kan ik doen als ik een vraag of klacht heb over het overnemen van gegevens van mijn identiteitsbewijs of het kopiëren/scannen hiervan?

    Ga met uw vragen of klachten altijd eerst naar de organisatie die gegevens heeft overgenomen van uw identiteitsbewijs of hiervan een kopie of scan heeft gemaakt.

    Heeft u een klacht en komt u er samen met de organisatie niet uit? Dan zijn er vervolgstappen die u kunt zetten.

Alle antwoorden op mijn vragenIdentiteitsbewijs bij werk of uitkering

  • Wat mag ik als werkgever doen met het identiteitsbewijs van mijn werknemers?

    U bent als werkgever wettelijk verplicht om een kopie of scan van het identiteitsbewijs van uw personeel op te nemen in uw loonadministratie.

    Deze verplichting staat in artikel 28 van de Wet op de loonbelasting.

    Doel kopie identiteitsbewijs

    U maakt een kopie of scan op het moment dat een werknemer bij u in dienst komt. Zo kunt u later aantonen dat uw werknemers zich goed gelegitimeerd hebben en dat zij legaal in Nederland waren.

    Ook bent u verplicht de kopieën voorhanden te hebben bij controles op de werkvloer, bijvoorbeeld door de Inspectie SZW.

    Kopie identiteitsbewijs maken

    Van het identiteitsbewijs moet u een kopie maken van de bladzijden met informatie, zoals:

    • persoonlijkheidskenmerken;
    • handtekening;
    • stempels;
    • kinderen.

    Uit de kopie moeten de aard en het nummer van het identiteitsbewijs blijken.

    Bewaren kopie identiteitsbewijs

    De kopie moet u ten minste 5 jaar bewaren na het einde van het kalenderjaar waarin de arbeid is beëindigd.

  • Wat moet ik als werkgever doen als het identiteitsbewijs van een werknemer verloopt?

    Verloopt het identiteitsbewijs van een werknemer terwijl diegene bij u in dienst is? Dan hoeft u niets te doen. U hoeft uw werknemer niet om een nieuw geldig identiteitsbewijs te vragen en daarvan een kopie te maken.

    Buitenlandse werknemers

    Let op: van werknemers van buiten de Europese Economische Regio (EER) moet u wél altijd een kopie van een geldig identiteitsbewijs in het personeelsdossier bewaren.

  • Wat mag de inlener of aannemer voor wie ik werk met mijn identiteitsbewijs doen?

    U bent in dienst van uw werkgever (de uitlener of onderaannemer), maar u doet werk bij een andere werkgever (de inlener of aannemer). Bijvoorbeeld als uitzendkracht, gedetacheerde of payroller. Als de inlener of aannemer het risico van inleners- of ketenaansprakelijkheid wil beperken, moet deze bij de Belastingdienst uw identiteit kunnen aantonen en de omvang van de aansprakelijkheid (manurenadministratie) vastleggen.

    Controleren identiteitsbewijs en gegevens overnemen

    Om uw identiteit te kunnen aantonen, moet de inlener of aannemer uw originele identiteitsbewijs controleren (zonder het te kopiëren of in te scannen). En vervolgens in zijn administratie onder meer de volgende gegevens van u vastleggen:

    • naam-, adres- en woonplaatsgegevens;
    • geboortedatum;
    • burgerservicenummer (BSN);
    • specificatie van de gewerkte uren;
    • nationaliteit;
    • soort identiteitsbewijs, nummer en geldigheidsduur.

    De inlener of aannemer controleert uw originele identiteitsbewijs en neemt de gegevens over op het moment dat u de (aanneem)overeenkomst gaat uitvoeren.

    Andere verplichte gegevens

    Welke gegevens van u de inlener of aannemer nog meer moet vastleggen om het risico van fiscale aansprakelijkheid te beperken, leest u in de volgende twee brochures van de Belastingdienst:

  • Mag ik als inlener of aannemer een kopie maken van het identiteitsbewijs van een ingeleende werknemer?

    Nee, u mag geen kopie of scan maken van het identiteitsbewijs van een ingeleende werknemer. Of van een werknemer die door een onderaannemer is ingezet.

    Wilt u de identiteit van een ingeleende werknemer aantonen? Bijvoorbeeld omdat u de identiteit van een uitzendkracht moet aantonen bij de Belastingdienst? Dan mag u geen kopie of scan maken van het identiteitsbewijs. U kunt de identiteit van de ingeleende werknemer op een andere manier aantonen.

    Gegevens ingeleende werknemer

    Wilt u bijvoorbeeld het risico op de inleners- of ketenaansprakelijkheid beperken? Dan moet u de omvang van de aansprakelijkheid (manurenadministratie) vastleggen. Daarnaast moet u onderstaande gegevens van de ingeleende werknemer in uw administratie opnemen om de identiteit van de werknemer te kunnen aantonen:

    • naam-, adres- en woonplaatsgegevens;
    • geboortedatum;
    • burgerservicenummer (BSN);
    • specificatie van de gewerkte uren;
    • nationaliteit;
    • soort identiteitsbewijs, nummer en geldigheidsduur;
    • als dat van toepassing is, de aanwezigheid van een A1-verklaring, verblijfsvergunning, tewerkstellingsvergunning, notificatie of VAR-verklaring inclusief nummer en geldigheidsduur;
    • naam-, adres- en woonplaats van de uitlener en het inschrijvingsnummer van de uitlener bij de Kamer van Koophandel.

    U controleert het originele identiteitsbewijs van de ingeleende werknemer en neemt de gegevens over op het moment dat de ingeleende werknemer de (aanneem)overeenkomst gaat uitvoeren.

  • Mag ik als uitlener of onderaannemer het BSN van mijn werknemer aan de inlener of aannemer verstrekken?

    Ja. Om de inlener of aannemer een beroep te kunnen laten doen op de vrijwaring voor of matiging van de inleners- en ketenaansprakelijkheid, mag u het burgerservicenummer (BSN) van uw werknemer verstrekken. 

    Dit is sinds 1 januari 2017 geregeld in de Uitvoeringsregeling verplicht gebruik BSN.

    Andere gegevens

    Voor een beroep op vrijwaring/matiging is het niet noodzakelijk  - en ook niet wettelijk voorgeschreven - dat u hierbij andere gegevens verstrekt. Zoals de nationaliteit, de manurenadministratie of de soort, het nummer en de geldigheidsduur van het identiteitsbewijs.

    De inlener of aannemer heeft namelijk zelf de plicht om deze gegevens vast te leggen en aan de Belastingdienst te tonen.
     

    Geen kopie identiteitsbewijs

    Let op: u mag geen kopie of scan van het identiteitsbewijs van uw werknemer verstrekken. Tenzij het gaat om een ingeleende werknemer van buiten de EER. Dan bent u wél verplicht een kopie van het geldige identiteitsbewijs te verstrekken.

  • Wat mag ik als inlener of aannemer doen met het identiteitsbewijs van ingeleende werknemers van buiten de EER?

    Huurt u als inlener of aannemer een werknemer in die niet de nationaliteit heeft van een van de landen van de Europese Economische Regio (EER)? Bijvoorbeeld een uitzendkracht, gedetacheerde of payroller? Dan krijgt u van de werkgever (de uitlener)een kopie of scan van het identiteitsbewijs van deze ingeleende werknemer.

    De uitlener is dit verplicht op grond van artikel 15 van de Wet arbeid vreemdelingen.

    Vervolgens voert u de volgende stappen uit:

    • U stelt de identiteit van de ingeleende werknemer vast aan de hand van zijn originele identiteitsbewijs.
    • U vergelijkt het identiteitsbewijs met de kopie/scan die u van de uitlener ontvangt.
    • U neemt de kopie of scan van het identiteitsbewijs op in uw administratie.
    • U bewaart de kopie/scan ten minste 5 jaar na het einde van het kalenderjaar waarin de (aanneem)overeenkomst van de ingeleende werknemer is beëindigd.
  • Wat mag er met mijn identiteitsbewijs als ik op een bouwplaats kom?

    Wat er mag met uw identiteitsbewijs, hangt af van de situatie. Komt u als leverancier of bezoeker op de bouwplaats of gaat u er werken?

    Leverancier of bezoeker

    Voor toegangscontroles en/of bezoekersregistratie kan het noodzakelijk zijn dat de beveiliger bij de ingang van de bouwplaats een beperkt aantal gegevens van u vastlegt. Zoals welk identiteitsbewijs u heeft laten zien (bijvoorbeeld uw paspoort of identiteitskaart) en het nummer hiervan.

    Komt u als leverancier? Dan kan de beveiliger ook de naam noteren van het bedrijf waarvoor u als chauffeur werkt en het kenteken van uw vrachtwagen.

    De beveiliger mag geen kopie of scan maken van uw identiteitsbewijs als u als leverancier of bezoeker op de bouwplaats komt.

    (Ingeleende) werknemers en zzp’ers/freelancers

    Komt u op een bouwplaats werken, dan mag de organisatie gegevens overnemen van uw identiteitsbewijs en soms een kopie/scan maken. Wat er precies mag, hangt ervan af of u op de bouwplaats komt werken als:

  • Moet ik als zzp'er of freelancer een kopie van mijn identiteitsbewijs aan mijn opdrachtgever geven?

    Nee, als zzp'er of freelancer bent u dit niet wettelijk verplicht. Omdat u geen personeel in dienst heeft en geen loonheffingen hoeft af te dragen, loopt uw opdrachtgever met u geen aansprakelijkheidsrisico. Uw opdrachtgever hoeft daarom geen kopie te hebben van uw identiteitsbewijs of gegevens hiervan over te nemen voor de Belastingdienst.

    Geen verplichting kopie paspoort

    Tot 1 mei 2016 moest u een kopie of scan van uw identiteitsbewijs afstaan aan uw opdrachtgever als u een Verklaring arbeidsrelatie (VAR) gebruikte. Door de invoering van de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA) is dat nu niet meer verplicht.

    Uw opdrachtgever mag daarom geen kopie of scan van uw identiteitsbewijs vragen. Ook mogen opdrachtgevers niet in een overeenkomst als voorwaarde stellen dat een kopie/scan verplicht is.

    Overeenkomst in plaats van VAR

    De VAR is per 1 mei 2016 vervallen. Opdrachtgevers en zzp'ers of freelancers kunnen nu – als zij dat willen – een modelovereenkomst gebruiken.

    Werken u en uw opdrachtgever volgens zo'n modelovereenkomst, dan weet uw opdrachtgever zeker dat hij geen loonheffingen hoeft in te houden.

  • Wat gebeurt er met het identiteitsbewijs van werknemers bij controles op de werkvloer?

    Is er een controle op de werkvloer, bijvoorbeeld door de Inspectie SZW? Dan zijn werkgevers verplicht om een kopie van het identiteitsbewijs van hun werknemers voorhanden te hebben. Zij kunnen dan aan de hand van de kopie de gevraagde inlichtingen geven.

    Daarnaast geldt een identificatieplicht voor de werknemers. Zij moeten zelf hun identiteitsbewijs aan de opsporingsambtenaren laten zien.

  • Wat mag de organisatie waar ik als leverancier goederen kom afleveren of ophalen doen met mijn identiteitsbewijs?

    Het kan noodzakelijk zijn dat de organisatie waar u goederen komt afleveren of ophalen een beperkt aantal gegevens van u vastlegt. Zoals welk identiteitsbewijs u heeft laten zien (bijvoorbeeld uw paspoort of identiteitskaart) en het nummer hiervan.

    Ook kan de organisatie de naam van het bedrijf waarvoor u als chauffeur werkt en het kenteken van uw vrachtwagen noteren.

    De organisatie mag geen kopie of scan maken van uw identiteitsbewijs.

  • Mag een screeningsbedrijf een kopie maken van mijn identiteitsbewijs?

    Nee, dat mag niet. Het screeningsbedrijf mag wel uw identiteit controleren. Dit doet het bedrijf door uw originele identiteitsbewijs (zoals uw paspoort of identiteitskaart) te controleren.

    Screening

    Uw aanstaande of huidige werkgever kan besluiten u te screenen. Dit houdt in dat de werkgever nadere inlichtingen over u inwint. De werkgever kan dit zelf doen, maar ook laten doen door een screeningsbedrijf.

  • Wat mag een organisatie waarvoor ik vrijwilliger ben doen met mijn identiteitsbewijs?

    De organisatie waarvoor u vrijwilliger bent, mag niet zomaar een kopie maken van uw identiteitsbewijs. Dat mag alleen als u een ‘vrijwilligersvergoeding’ ontvangt die zo hoog is, dat u van de Belastingdienst toch loonheffing moet afstaan.

    Wanneer u geen vrijwilliger maar werknemer bent, is uw werkgever op grond van de Wet op de loonbelasting verplicht een kopie van uw identiteitsbewijs te maken voor de loonadministratie. In dat geval is een kopie van uw identiteitsbewijs inclusief burgerservicenummer (BSN) toegestaan. Omdat u als vrijwilliger geen loonheffingen afstaat, geldt dit in uw geval niet. Tenzij u dus een hele hoge vergoeding krijgt.

    Lees meer over vrijwilligersvergoedingen op de website van de Belastingdienst.

  • Mag een uitkeringsinstantie een kopie maken van mijn identiteitsbewijs?

    Ja, dat mag. Maar het mag niet bij elk bezoek.

  • Mag een uitkeringsinstantie een kopie maken van het identiteitsbewijs van mij als begeleider?

    Begeleidt u uw cliënt bij het bezoek aan een uitkeringsinstantie? Dan mag de uitkeringsinstantie geen kopie of scan maken van uw identiteitsbewijs. De instantie mag wel uw burgerservicenummer (BSN) vastleggen.

Toon meer vragen en antwoorden-  Toon minder vragen en antwoorden

Alle antwoorden op mijn vragenIdentiteitsbewijs bij koop, huur of dienstverlening

  • Mag een telecombedrijf een kopie van mijn identiteitsbewijs maken?

    Vraagt u een abonnement voor een mobiele telefoon aan? Dan mag de telecomaanbieder een kopie of scan van uw identiteitsbewijs maken. Hierbij moeten uw burgerservicenummer (BSN) en uw pasfoto zijn afgeschermd.

    Een (afgeschermde) kopie of scan van het identiteitsbewijs is bedoeld om achteraf te kunnen bewijzen wie het gsm-abonnement heeft afgesloten en om identiteitsfraude tegen te gaan.

    Bestrijding (identiteits)fraude

    Om fraude tegen te gaan en fraudeurs op te sporen, hebben telecomaanbieders en de politie afspraken gemaakt. Een van die afspraken is dat telecomaanbieders voor dit doel een afgeschermde kopie of scan mogen maken van iemands identiteitsbewijs.

  • Mag een winkel of ophaalpunt waarbij ik mijn online gekochte product ophaal een kopie van mijn identiteitsbewijs maken?

    Nee, dat mag niet. Wil de winkelier of medewerker van het ophaalpunt controleren of u daadwerkelijk de persoon bent die het product heeft gekocht? Dan kan diegene u om het aankoopbewijs vragen en het ordernummer overnemen in zijn administratie.

    Ook mag de winkelier of de medewerker van het ophaalpunt u eventueel vragen uw identiteitsbewijs (zoals uw paspoort of identiteitskaart) te laten zien.

    Maar een kopie of scan van uw identiteitsbewijs maken mag niet. Ook het overnemen van uw burgerservicenummer (BSN) is niet toegestaan.

  • Mag een winkelier een kopie van mijn identiteitsbewijs maken als ik alcohol, films of games wil kopen?

    Nee, dat mag niet. Twijfelt de winkelier aan uw leeftijd? Dan kan hij u vragen om uw identiteitsbewijs (zoals uw paspoort of identiteitskaart) te laten zien.

    Leeftijdscontrole

    De Drank- en Horecawet verbiedt horeca- en slijterijbedrijven om alcohol te verkopen aan jongeren onder een bepaalde leeftijd. Ook zijn er games en films waarvoor een bepaalde minimumleeftijd geldt.

    Daarom mag een winkelier bij twijfel een leeftijdscontrole uitvoeren. Bent u duidelijk ouder of jonger dan de minimumleeftijd? Dan hoeft de winkelier uw identiteitsbewijs niet te controleren.

    De leeftijdscontrole geldt bij films of games niet alleen voor de verkoop hiervan, maar ook voor de toegang hiertoe. Bijvoorbeeld als u een film wil huren of in de bioscoop wil zien. In deze situaties mag bij twijfel aan uw leeftijd ook naar uw identiteitsbewijs worden gevraagd.

  • Mag een café mijn identiteitsbewijs scannen of kopiëren?

    Nee, dat mag niet. Wil een medewerker van een café controleren of u oud genoeg bent om alcohol te mogen drinken? Dan kan hij u vragen om uw identiteitsbewijs (zoals uw paspoort of identiteitskaart) te laten zien. De medewerker mag geen gegevens van uw identiteitsbewijs overnemen. En het dus ook niet scannen of kopiëren.

  • Mag een handelaar een kopie van mijn identiteitsbewijs maken als ik een fiets, mobiele telefoon, goud of koper wil verkopen?

    Nee, dat mag niet. Maar de handelaar is wel verplicht een aantal gegevens van u te noteren. Soms moet de handelaar ook enkele gegevens overnemen van uw identiteitsbewijs (zoals uw paspoort of identiteitskaart).

    Opkopersregister

    Handelaren in bepaalde goederen, zoals fietsen of sieraden, moeten een zogeheten opkopersregister bij te houden. Hierin noteren zij gegevens over de spullen die zij opkopen en de verkopers daarvan.

    In het opkopersregister noteert de handelaar de volgende gegevens van u:

    • een omschrijving van de goederen;
    • de datum van aankoop;
    • de koopprijs;
    • uw naam en adres.

    Legitimatieplicht koperhandel

    Krijgt u contant betaald voor koper, koperkabel of koperlegeringen? Dan geldt de legitimatieplicht koperhandel. Dit houdt in dat u een geldig identiteitsbewijs moet laten zien. De handelaar noteert vervolgens:

    • het documentnummer van uw identiteitsbewijs;
    • het soort identiteitsbewijs (bijvoorbeeld: rijbewijs of paspoort);
    • bij een buitenlands identiteitsbewijs: het land van herkomst.

    Let op: de handelaar mag niet uw burgerservicenummer (BSN) noteren.

  • Mag een auto(verhuur)bedrijf een kopie van mijn identiteitsbewijs maken?

    Huurt u een auto? Of maakt u een proefrit? Dan mag de autoverhuurder of autoverkoper een kopie of scan van uw identiteitsbewijs maken als:

    • De autoverhuurder of autoverkoper is aangesloten bij brancheorganisatie BOVAG.
    • Een kopie of scan maken noodzakelijk is voor het doel. Het doel voor auto(verhuur)bedrijven is de mogelijkheid om aangifte te doen bij het vermoeden van diefstal van hun auto.
    • De autoverhuurder of -verkoper uw burgerservicenummer (BSN) en uw pasfoto afschermt bij het maken van een kopie of scan. Het afschermen van uw foto hoeft niet als u uitdrukkelijk toestemming heeft gegeven voor het kopiëren of scannen van uw foto.
    • De autoverhuurder of -verkoper de gemaakte kopieën of scans goed beveiligt.
    • De autoverhuurder of -verkoper de gemaakte kopie of scan aan u teruggeeft of vernietigt zodra u de auto veilig naar hem terugbrengt.

    Bestrijding voertuigencriminaliteit

    Om voertuigencriminaliteit tegen te gaan, hebben BOVAG, de stichting Aanpak voertuigcriminaliteit en het Openbaar Ministerie afspraken gemaakt.

    Een van die afspraken is dat onder bepaalde voorwaarden autoverhuurders en autoverkopers een afgeschermde kopie of scan mogen maken van iemands identiteitsbewijs. Deze afspraak hoort bij de zwarte lijst van BOVAG.

  • Mag een hotel of camping een kopie van mijn identiteitsbewijs maken?

    Nee, dat mag niet. Maar de eigenaar of medewerker van een hotel of camping mag wel een aantal gegevens van u noteren, onder meer van uw identiteitsbewijs (zoals uw paspoort of identiteitskaart).

    Wilt u overnachten in een hotel, camping, pension of bed & breakfast in Nederland? Eigenaren hiervan zijn wettelijk verplicht om een zogeheten nachtregister bij te houden. Op grond van het Wetboek van Strafrecht moet de eigenaar uw identiteit vaststellen en uw naam, beroep, woonplaats, type identiteitsbewijs, dag van aankomst en dag van vertrek registreren.

    Daarnaast mag de eigenaar gegevens registreren die noodzakelijk zijn om de overeenkomst met u te kunnen uitvoeren. Bijvoorbeeld betalingsgegevens of speciale wensen die u voor uw verblijf heeft doorgegeven.

    Let op: de eigenaar mag niet uw burgerservicenummer (BSN) registreren.

    Niet-verplichte persoonsgegevens

    De eigenaar mag u om meer persoonsgegevens vragen. Bijvoorbeeld om u op de hoogte te houden van aanbiedingen. Maar u bent niet verplicht om deze gegevens af te staan. De eigenaar moet duidelijk aangeven dat de verstrekking van gegevens in deze situatie geheel vrijwillig is.

    Heeft u uw gegevens doorgegeven maar bedenkt u zich later? Dan kunt u uw toestemming om uw gegevens te gebruiken altijd intrekken. Dit kunt u doen door verzet aan te tekenen tegen het gebruik van uw gegevens.

  • Mag een levensverzekeraar bij het uitkeren van mijn polis een kopie van mijn identiteitsbewijs maken?

    Ja, dat mag. Een levensverzekeraar is wettelijk verplicht uw identiteit vast te stellen bij het uitkeren van een koopsompolis of lijfrentepolis. Dit heet een cliëntenonderzoek.

    Cliëntenonderzoek

    Bij het onderzoek moet de verzekeraar een aantal gegevens van u vastleggen. Dit mag de verzekeraar doen door een kopie of scan van uw identiteitsbewijs te maken. Bijvoorbeeld van uw paspoort of identiteitskaart.

    Wettelijke verplichting

    De verplichting voor financiële instellingen, zoals verzekeraars en banken, om een cliëntenonderzoek te doen staat in artikel 3 van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). In artikel 33 van de Wwft staat dat een kopie van het identiteitsbewijs mag worden gemaakt.

    Dit onderzoek moet de instelling normaal gesproken doen op het moment dat iemand klant wil worden. Een levensverzekeraar is hierop een uitzondering.

    Ook nadat iemand klant is geworden, mag een levensverzekeraar de begunstigde van een polis (degene die de uitkering ontvangt) identificeren. Dat is op het tijdstip van uitbetaling.

  • Mag een bank, creditcardmaatschappij, verzekeraar, notaris of casino een kopie van mijn identiteitsbewijs maken?

    Ja, dat mag. Banken, creditcardmaatschappijen, verzekeraars, notarissen en casino’s zijn namelijk wettelijk verplicht de identiteit van hun klanten vast te stellen. Dit wordt een cliëntenonderzoek genoemd. Om te kunnen bewijzen dat ze aan deze plicht hebben voldaan, mogen zij een kopie of scan van uw identiteitsbewijs maken. Bijvoorbeeld van uw paspoort of identiteitskaart.

    Bewaren kopie identiteitsbewijs

    De bank, de creditcardmaatschappij, de verzekeraar, de notaris of het casino moet de kopie of scan van uw identiteitsbewijs 5 jaar bewaren nadat u geen klant meer bent.

    Wettelijke plicht identiteit vaststellen

    De verplichting voor banken, creditcardmaatschappijen, verzekeraars, notarissen en casino’s om een cliëntenonderzoek te doen, staat in artikel 3 van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft).

    In deze wet staat in artikel 33 dat organisaties die een cliëntenonderzoek doen een kopie mogen maken en bewaren van het identiteitsbewijs van een klant.

    Let op: u kunt niet uw BSN afschermen of onleesbaar maken op de kopie of scan van uw identiteitsbewijs, omdat deze organisaties uw burgerservicenummer (BSN) mogen gebruiken.

Toon meer vragen en antwoorden-  Toon minder vragen en antwoorden

Alle antwoorden op mijn vragenIdentiteitsbewijs in de zorg

  • Wat mag mijn zorgverlener met mijn identiteitsbewijs en foto?

    Ontvangt u medische zorg, dan moet u zich kunnen identificeren met een geldig identiteitsbewijs (paspoort, Nederlandse identiteitskaart of rijbewijs). Dit heet de identificatieplicht in de zorg. Deze plicht is onder meer ingevoerd om fraude met verzekeringsgegevens tegen te gaan.

    Zorgverleners (zoals uw huisarts, tandarts, apotheek of ziekenhuis) moeten kunnen aantonen dat aan de identificatieplicht is voldaan. Daarom legt uw zorgverlener de soort en het nummer van uw identiteitsbewijs vast in de administratie. Uw zorgverlener mag geen kopie of scan maken van uw identiteitsbewijs.

    Ziekenhuispas

    Ziekenhuizen kunnen een ziekenhuispas met foto gebruiken. Dit wordt ook wel een patiëntenpas genoemd. Hiermee kunnen patiënten zich in het ziekenhuis identificeren.

    Maar dit is geen verplichting. Wilt u geen ziekenhuispas met uw foto, dan mag u dit dus weigeren. Het ziekenhuis moet u daarover goed informeren.

    Let op: heeft u geen ziekenhuispas, dan moet u zich wel overal in het ziekenhuis kunnen identificeren met een officieel identiteitsbewijs.

  • Mag het CIZ aan mij als zorgverlener een kopie vragen van het identiteitsbewijs van mijn patiënten?

    Nee, dat mag het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ) niet. U mag als zorgverlener geen kopie of scan maken van het identiteitsbewijs van uw patiënten, ook niet voor het CIZ. Vraagt u een indicatie aan bij het CIZ voor een patiënt, dan verstrekt u alleen zijn burgerservicenummer (BSN) aan het CIZ.

    Identiteit vaststellen door CIZ

    Bij de aanvraag van een indicatiebesluit moet het CIZ de identiteit van de aanvrager vaststellen. Dit doet het CIZ door het identiteitsbewijs van de aanvrager te controleren.

    Vraagt u als zorgverlener de indicatie aan namens uw patiënt? Dan heeft u de identiteit van de aanvrager (uw patiënt) al gecontroleerd. Eventueel kan uw patiënt zijn identiteitsbewijs nog laten inzien door het CIZ.

    Het CIZ is wettelijk verplicht iemands identiteit vast te stellen aan de hand van een geldig identiteitsbewijs. Omdat met een kopie of scan kan worden gefraudeerd, kan het CIZ hiermee niet de identiteit vaststellen.

    Het CIZ moet dus óf het originele identiteitsbewijs controleren óf vertrouwen op de controle door de zorgverlener. Een kopie of scan vragen aan de zorgverlener is niet toegestaan.

    Identiteit vaststellen door zorgverlener

    Als zorgverlener controleert u aan de hand van het identiteitsbewijs de identiteit van een patiënt, maar u mag geen kopie of scan maken van het identiteitsbewijs. U mag wel de soort en het nummer van het identiteitsbewijs in uw administratie opnemen. Daarmee kunt u aantonen dat aan de identificatieplicht is voldaan.

    Gebruik BSN

    Als zorgverlener bent u wettelijk verplicht het BSN te gebruiken. Het BSN legt u vast in uw administratie en gebruikt u bij het uitwisselen van patiëntgegevens met andere zorgverleners, zorgverzekeraars en het CIZ.

Alle antwoorden op mijn vragenIdentiteitsbewijs in het onderwijs

  • Wat mag een school met mijn identiteitsbewijs of dat van mijn kind?

    Schrijft u zichzelf of uw kind in bij een school (in het lager, voortgezet, hoger of wetenschappelijk onderwijs)? Dan is de school wettelijk verplicht uw identiteit of de identiteit van uw kind vast te stellen.

    De school moet daarbij een aantal gegevens van u of uw kind registreren, zoals naam, geboortedatum en onderwijsnummer (dat is hetzelfde nummer als het burgerservicenummer).

    U moet hiervoor het identiteitsbewijs (zoals paspoort of identiteitskaart) van uzelf of uw kind laten zien of een bewijs van uitschrijving van een andere school.

    Soms kopie identiteitsbewijs

    In sommige gevallen mag een school een kopie of scan maken van uw identiteitsbewijs of dat van uw kind. De school moet u dan laten weten waarom dat nodig is.

  • Moet ik een kopie van mijn identiteitsbewijs afgeven als ik eindexamen doe?

    Nee, dat hoeft niet. Op de locatie waar u examen doet, mag geen kopie worden gemaakt van uw identiteitsbewijs. Doet u een (deel)staatsexamen, dan moet u zich wel legitimeren.

    Bij een staatsexamen of een deelstaatsexamen in het voortgezet onderwijs moet u zich legitimeren. Dat is wettelijk geregeld in het staatsexamenbesluit voor voortgezet onderwijs.

    U laat dan uw geldige identiteitsbewijs zien op verzoek van degene die het examen afneemt of hierop toezicht houdt. Let op: bij een gewoon eindexamen op de middelbare school hoeft dit niet.

Hulpmiddelen voor professionals