Vergroot contrast

Sneltesten tijdens corona

Tijdens de coronacrisis wilt u als organisatie wellicht toegangscontroles houden. En daarbij een coronasneltest doen bij uw werknemers, bezoekers of klanten voordat zij toegang krijgen tot uw pand. Wat mag hierbij wel en niet?

Alleen zorgprofessional

Een allereerste vereiste aan een coronasneltest is dat alleen een zorgprofessional die mag uitvoeren. Bijvoorbeeld een bedrijfsarts.

Laat u sneltesten afnemen zonder tussenkomst van een zorgprofessional? Dan bent u in overtreding. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) kan dan ingrijpen.

Meer informatie over sneltesten vindt u onder Soorten coronatesten op de website van de Rijksoverheid.

Eisen uit de AVG

Voldoet u aan het vereiste van een zorgprofessional die de sneltesten afneemt? Dan moet u daarnaast aan een aantal vereisten uit de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) voldoen voordat u coronasneltesten mag laten afnemen. Tenzij de AVG niet van toepassing is in uw situatie.

Toepasselijkheid AVG

De AVG geldt niet als de uitslag van de sneltest alleen wordt afgelezen. Maar alleen als u daarbij aan 3 voorwaarden voldoet:

  • U mag de testuitslag niet opnemen in een bestand, zoals een Excellijst met namen en de gemeten testuitslagen.
  • De sneltest mag niet geautomatiseerd plaatsvinden, zoals met bepaalde elektronische analyseapparatuur.
  • De verwerking mag geen geautomatiseerd gevolg hebben.

Voldoet u niet aan deze 3 voorwaarden? Dan geldt de AVG wél. En dan worden meestal gezondheidsgegevens verwerkt.

Gezondheidsgegevens verwerken

De uitslag van een sneltest is een gezondheidsgegeven als deze testuitslag te herleiden is tot een specifiek persoon. Ook kan er sprake zijn van genetisch materiaal dat herleidbaar is tot een specifiek persoon. Bijvoorbeeld bij gebruik van een wattenstaafje in neus en/of keel.

Gezondheidsgegevens en genetische gegevens zijn bijzondere persoonsgegevens. Het is meestal verboden om bijzondere persoonsgegevens te verwerken, tenzij er een uitzondering uit de wet geldt.

Zo'n uitzondering is toestemming. Dat houdt in dat u een sneltest mag laten afnemen als iemand daarvoor uitdrukkelijke toestemming geeft. Maar die persoon moet dan wel vrij zijn om toestemming te kunnen geven of weigeren.

Dat is lang niet in elke situatie zo. In een arbeidsrelatie kan dat bijvoorbeeld meestal niet. Want daar is sprake van een hiërarchische relatie tussen werkgever en werknemer.

Er is meestal geen sprake van een hiërarchische relatie bij bijvoorbeeld een recreatief bezoek aan een restaurant, theater of evenement.

Over deze informatie

Nieuwe vragen en ontwikkelingen kunnen voor de AP reden zijn om de informatie over corona en privacy aan te vullen en aan te scherpen. Hou dit dossier in de gaten om op de hoogte te blijven.

Heeft u nog vragen? Neem dan contact op met ons Informatie- en Meldpunt Privacy.

Bekijk binnen het onderwerp Sneltesten tijdens corona

Alle antwoorden op mijn vragenAlgemene vragen over sneltesten tijdens corona

  • Waarom kan het afnemen van een coronasneltest als toegangscontrole onder de AVG vallen?

    Een verwerking van gegevens valt onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) als het gaat om persoonsgegevens die geautomatiseerd worden verwerkt en/of bestemd zijn om in een bestand opgenomen te worden (of daar al in zitten).

    Het afnemen van een coronasneltest als toegangscontrole kan daarom onder de AVG vallen. Want een testuitslag is een persoonsgegeven als deze uitslag te herleiden is tot een specifiek persoon. Daarnaast kan er sprake zijn van een geautomatiseerde verwerking van de testuitslag en/of opname in een bestand.

    Geautomatiseerde verwerking

    Van een geautomatiseerde verwerking kan sprake zijn als een sneltest geautomatiseerd gebeurt. Bijvoorbeeld met bepaalde elektronische analyseapparatuur.

    Daarnaast kan er sprake zijn van een geautomatiseerde verwerking als er na het afnemen van een sneltest een geautomatiseerd gevolg plaatsvindt.

    Opname in een bestand

    Van opname in een bestand kan bijvoorbeeld sprake zijn als de uitslagen van een sneltest worden bijgehouden in een (Excel)bestand of in de testapparatuur of analyseapparatuur zelf.

    AVG niet van toepassing

    Gaat het alleen om het aflezen van de testuitslag zonder opname in een bestand? En zonder een geautomatiseerde verwerking? Dan valt dat niet onder de bescherming van de AVG. En dus ook niet onder het toezicht van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP).

    Toch inbreuk mogelijk

    Let op: wanneer iets niet onder de AVG valt, betekent dat niet dat er dus ook geen privacybezwaren aan kunnen zitten. Het kan wel degelijk een onrechtmatige inbreuk zijn op het grondrecht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer.

    Ook kan de bescherming van andere grondrechten, zoals het recht op lichamelijke integriteit, nadrukkelijk in het geding zijn. Afhankelijk van hoe het is ingericht, kan het enkel uitvoeren van een sneltest dus zeker ook onrechtmatig zijn.

    Voor meer informatie over mensenrechten en het coronavirus, zie de website mensenrechten.nl.

  • Mag ik bij iemand een coronasneltest laten afnemen als diegene daarvoor toestemming geeft?

    Dat mag als die persoon daarvoor uitdrukkelijke toestemming geeft. Maar diegene moet dan wel vrij zijn om toestemming te kunnen geven of weigeren.

    Dat is lang niet in elke situatie zo. In een arbeidsrelatie kan dat bijvoorbeeld meestal niet. Want daar is sprake van een hiërarchische relatie tussen werkgever en werknemer. 

    Er is meestal geen sprake van een hiërarchische relatie bij bijvoorbeeld een recreatief bezoek aan een restaurant, theater of evenement.  

    Voor meer informatie over de voorwaarden van uitdrukkelijke toestemming, zie: Wanneer heeft u uitdrukkelijke toestemming nodig en waaraan moet die voldoen?

    Let op: alleen een zorgprofessional, zoals een bedrijfsarts, mag coronasneltesten uitvoeren. Voldoet u niet aan dat vereiste, dan maakt het niet uit of u toestemming heeft of niet, want dan mag het sowieso niet.

Alle antwoorden op mijn vragenVragen van werknemers & werkgevers over coronasneltesten

  • Mag mijn werkgever een coronasneltest bij mij afnemen?

    Nee, meestal mag dat niet. Uw werkgever mag namelijk niet zomaar gegevens over uw gezondheid verwerken.

    De eerste eis waaraan uw werkgever moet voldoen, is dat alleen een zorgprofessional coronasneltesten mag afnemen. Zoals een bedrijfsarts. Uw werkgever mag dit dus niet zelf doen.

    Maar ook als uw werkgever aan deze eis voldoet, is de kans groot dat een coronasneltest niet mag.

    Gezondheidsgegeven

    De uitslag van een coronasneltest is een gezondheidsgegeven als die te herleiden is tot een specifiek persoon. Ook kan er sprake zijn van genetisch materiaal dat herleidbaar is tot een specifiek persoon. Bijvoorbeeld bij gebruik van een wattenstaafje in neus en/of keel.

    Uw werkgever mag niet zomaar gezondheidsgegevens of genetische gegevens verwerken volgens de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).

    Aan het afnemen van een sneltest bij werknemers door een werkgever zijn daarom strenge voorwaarden verbonden.

    Sneltest mag niet

    Uw werkgever mag volgens de AVG meestal geen sneltest bij u laten afnemen in een of meer van onderstaande situaties. Ook niet als uw werkgever daarvoor een zorgprofessional inzet.

    • Het afnemen van een sneltest verloopt geautomatiseerd. Bijvoorbeeld met bepaalde elektronische analyseapparatuur.
    • Na het afnemen van de sneltest vindt een geautomatiseerd gevolg plaats.
    • Uw werkgever neemt de testuitslag op in een bestand. Bijvoorbeeld in een (Excel)bestand met de namen van werknemers en de testuitslagen.

    Toestemming telt vaak niet

    Heeft u uitdrukkelijk toestemming gegeven aan uw werkgever voor een coronasneltest? Ook dan mag het vaak toch niet. 

    Als werknemer moet u namelijk in vrijheid toestemming kunnen geven. Dat betekent dat u niet onder druk mag staan om toestemming te geven. En u geen angst mag hebben voor nadelige gevolgen als u weigert.

    In een arbeidsrelatie is geen sprake van gelijkwaardigheid. Dus u kunt zich als werknemer onder druk gezet voelen om toestemming te geven. Doordat u dan meestal niet in vrijheid toestemming kunt geven, telt deze toestemming vaak niet.

    Klacht over coronasneltest?

    Heeft u een klacht over het afnemen van een coronasneltest door uw werkgever? Omdat u denkt dat het volgens de AVG niet mag hoe uw werkgever dit doet?

    Neem dan contact op met uw ondernemingsraad (OR) en/of de functionaris gegevensbescherming (FG) of privacycontactpersoon van uw organisatie. 

    Stopt uw werkgever er dan niet per direct mee? Dan kunt u een klacht melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). 

    Let op: wordt de testuitslag alleen afgelezen, zonder dat die in een bestand wordt opgenomen? En zonder een geautomatiseerde verwerking? Dan kan de AP helaas niets voor u doen, omdat dit niet onder de AVG valt.

  • Mag een organisatie die ik voor mijn werk bezoek een coronasneltest bij mij afnemen?

    Brengt u voor uw werk een bezoek aan een andere organisatie? Dan mag die organisatie niet zomaar een coronasneltest bij u afnemen.

    De eerste eis waaraan de organisatie die u bezoekt moet voldoen, is dat alleen een zorgprofessional coronasneltesten mag afnemen. Zoals een bedrijfsarts.

    Maar ook als de organisatie aan deze eis voldoet, is de kans groot dat een coronasneltest niet mag.

    Toestemming

    De organisatie mag een coronasneltest afnemen als u daarvoor uitdrukkelijke toestemming geeft. Maar die toestemming moet u in vrijheid kunnen geven.

    Dat betekent dat u niet onder druk mag staan om toestemming te geven. En u geen angst mag hebben voor nadelige gevolgen als u weigert.

    U kunt vaak niet in vrijheid toestemming geven voor een coronasneltest. Meestal is er namelijk geen sprake van gelijkwaardigheid tussen u als bezoeker en de organisatie.

    Bijvoorbeeld wanneer u als chauffeur een lading wilt lossen. En de organisatie een sneltest bij u wilt afnemen voordat u het terrein op mag. U kunt zich dan gedwongen voelen om mee te werken, omdat uw werkgever van u verlangt dat u de lading lost.

    Klacht over coronasneltest?

    Heeft u een klacht over het afnemen van een coronasneltest door de organisatie die u bezoekt? Omdat u denkt dat het volgens de AVG niet mag hoe deze organisatie dit doet? Neem dan contact op met de functionaris gegevensbescherming (FG) of privacycontactpersoon van de organisatie. 

    Stopt de organisatie er dan niet per direct mee? Dan kunt u een klacht melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). 

    Let op: leest de organisatie alleen de testuitslag af, zonder die in een bestand op te nemen? En zonder een geautomatiseerde verwerking? Dan kan de AP helaas niets voor u doen, omdat dit niet onder de AVG valt.

    Voor meer informatie over wat bij het afnemen van een sneltest wel en niet onder de AVG valt, zie: Mag mijn werkgever een sneltest bij mij afnemen tijdens de coronacrisis?

  • Mag ik als werkgever een coronasneltest bij mijn werknemers afnemen als zij daarvoor toestemming geven?

    Nee, dat is meestal niet voldoende. Toestemming is in de relatie tussen werkgever en werknemer namelijk meestal niet geldig.

    Geldige toestemming

    Voor geldige toestemming moeten uw werknemers in staat zijn om in vrijheid toestemming te geven. Dat betekent dat zij niet onder druk mogen staan om toestemming te geven en geen angst mogen hebben voor nadelige gevolgen als zij weigeren.

    In een arbeidsrelatie is geen sprake van gelijkwaardigheid. Werknemers kunnen zich onder druk gezet voelen om toestemming gegeven.

    Doordat werknemers dus doorgaans niet in vrijheid toestemming kunnen geven, zal deze toestemming vaak niet geldig zijn. Ook uitdrukkelijke toestemming van de OR maakt dit niet anders.

    Voor meer informatie over de voorwaarden van uitdrukkelijke toestemming, zie: Wanneer heeft u uitdrukkelijke toestemming nodig en waaraan moet die voldoen?

    Let op: alleen een zorgprofessional, zoals een bedrijfsarts, mag coronasneltesten uitvoeren. U mag dit als organisatie dus niet zelf doen. Maar ook als u aan dit vereiste voldoet, is toestemming van uw werknemers meestal niet geldig. Dat staat er los van.