Vergroot contrast

Fraudehelpdesk mag geen strafrechtelijke gegevens verwerken

De Fraudehelpdesk mag geen gegevens over mogelijke daders van fraude verzamelen en bewaren. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft een vergunningsaanvraag hiervoor deze zomer afgewezen. De Fraudehelpdesk is geen opsporingsinstantie en heeft die strafrechtelijke gegevens niet nodig voor zijn taak. Bovendien zouden mensen in de systemen van de Fraudehelpdesk niet de rechten hebben die verdachten bij de politie wél hebben. En kunnen mensen onterecht als fraudeur bestempeld worden.

De Fraudehelpdesk is in 2011 opgericht op initiatief van de overheid. De helpdesk heeft als taak slachtoffers van fraude te adviseren. En voorlichting te geven aan burgers en bedrijven, om zo fraude te voorkomen. De Fraudehelpdesk is ondergebracht in een stichting en is geen overheidsorgaan.

De helpdesk wil ook meldingen van fraude registreren, inclusief persoonsgegevens van vermoedelijke daders. Dit zijn strafrechtelijke gegevens, die extra beschermd zijn in de wet.

Voorlichting

‘Fraude is een groot probleem in Nederland’, zegt AP-bestuurslid Katja Mur. ’Wij juichen het dan ook toe dat de Fraudehelpdesk slachtoffers van fraude helpt de weg te vinden naar de juiste instanties. En strijdt om fraude te voorkomen door voorlichting te geven. Maar daarvoor is het niet nodig om strafrechtelijke persoonsgegevens te verzamelen.’

Opsporing is politietaak

Het verzamelen en beheren van strafrechtelijke gegevens, zoals namen, telefoonnummers en e-mailadressen van vermoedelijke daders, is in principe voorbehouden aan politie en justitie. ‘En dat is niet voor niets’, zegt Mur.

‘Bij politie en justitie zijn er allerlei waarborgen ingebouwd, om te voorkomen dat onbevoegden bij die gegevens kunnen en te garanderen dat mensen zich kunnen verdedigen tegen beschuldigingen. In een verhoor op het politiebureau kan een verdachte zijn kant van het verhaal vertellen. Dat is bij de Fraudehelpdesk niet het geval.’ 

‘Opsporing van fraude is belangrijk. En daarom dus echt een taak van de politie en niet voor deze stichting. Als de politie te weinig capaciteit heeft voor fraudezaken, is dat een ernstig probleem. Maar de oplossing voor dat probleem mag niet zijn dat we politietaken overhevelen naar een stichting, waar de belangrijke waarborgen voor burgers ontbreken’, aldus Mur.

Onterecht als fraudeur te boek

Mur: ‘De risico’s zijn groot als wij de Fraudehelpdesk toestaan een “politiedatabase” te beheren, met daarin allerlei gegevens van mensen die mogelijk misdaden hebben begaan, maar waarbij dat niet bewezen is.’

Bij een datalek bij de Fraudehelpdesk kunnen telefoonnummers, e-mailadressen en andere persoonsgegevens van vermoedelijke daders van fraude op internet gaan zwerven.

Mur: ‘De gevolgen voor mensen in die database zijn dan niet te overzien. Sta jij als fraudeur te boek, ook al is dat onterecht, dan kun je bijvoorbeeld ontslagen worden. Dan wordt het misschien lastig een lening te krijgen of een woning te huren. Je draagt dan de rest van je leven een stigma met je mee.’

Vergunning eerder afgewezen

De Fraudehelpdesk valt onder stichting Safecin. Sinds de komst van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) heeft Safecin in 2019 ook al een vergunning aangevraagd voor het verwerken van strafrechtelijke persoonsgegevens.

De AP keurde die aanvraag in 2019 af. Hierna mocht de Fraudehelpdesk geen persoonsgegevens van vermoedelijke daders van fraude meer registreren.

De Fraudehelpdesk heeft bezwaar ingediend tegen het recente besluit van de AP.

Gerelateerd nieuws